Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü
Bu çalışmada ; Anadolu Güzel Sanatlar Liseleri Müzik Bölümü Çalgı (Viyolonsel) dersi öğretim programının tasarı değerlendirmesi yapılmıştır. Programda yer alan amaçlar, davranışlar, içerik konular, öğrenme-öğretme durumları işleniş, (örnek) sınama ölçme durumları ve örnek değerlendirme ögeleri tartışılmış ve bir sonuç belirtilmiştir.
Bireyleri ve toplumları biçimlendirme , yönlendirme, değiştirme ve geliştirmede işe koşulan en etkili süreçlerin başında, kuşkusuz, “eğitim” gelmektedir. ( Uçan,S.,1)
Eğitimde niteliğin geliştirilmesi , eğitim kurumlarının en önemli uğraşlarından biri olmuştur. Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında tüm eğitim faaliyetleri önceden hazırlanan bir program çerçevesinde yürütülür. Kurumda bireye hangi davranışların nasıl kazandırılacağı eğitim programlarında yer alır.Bu nedenle eğitimin niteliği büyük ölçüde uygulanan programa bağlıdır. Uygulanan programların aksaklık ve eksiklikleri giderildikçe, diğer bir deyişle, programlar geliştirildikçe eğitimin niteliğinin artması beklenir.
Eğitim programları gelişigüzel geliştirilemez. Programları daha etkili hale getirecek doğru kararların alınabilmesi, bu kararların dayanaklarının bilimsel çalışmalarla araştırılmasına ve uygulamaların değerlendirilmesine bağlıdır. Değerlendirme program geliştirme sürecini tamamlar ve yeni gelişmelere olanak hazırlar. ( Erden , s.2)
Bir programı değerlendirmeyi ele alırken ilkin “değerlendirme” kavramını tanımlamak ve açılamak gerekir. Çünkü “değerlendirme”nin ne olduğunu iyi bilmeden “program değerlendirme” yi anlamak veya açıklamak pek olanaklı değildir.
Değerlendirme , bir değişkene ( nesneye , özelliğe ) ilişkin gözlem veya ölçümleri bir ölçütle karşılaştırarak o değişken , ( nesne , özellik ) hakkında bir değer yargısına varma sürecidir. Buna bağlı olarak ta “program değerlendirme” , kısaca, programa ilişkin gözlem veya ölçümleri programa ilişkin ölçütlerle karşılaştırarak program hakkında yargıya varma sürecidir. ( Uçan, ders notu )
Ertürk, program değerlendirme çabalarında gözlenebilen yaklaşımları altı ana kümede toplar.
( Uçan , s,5 )
1- Program tasarısına bakarak değerlendirme (Tasarı değerlendirmesi )
2- Eğitim ortamına bakarak değerlendirme (Ortam değerlendirmesi )
3- Öğrenci başarısına bakarak değerlendirme ( öğrenci değerlendirmesi )
4- Erişiye bakarak değerlendirme
5- Öğrenmeye bakarak değerlendirme
6- Ürüne bakarak değerlendirme
Bu çalışmada Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi Müzik Bölümü Çalgı ( Viyolonsel ) Ders Öğretim Programının tasarı değerlendirilmesi yapılmıştır.
PROGRAMIN DEĞERLENDİRİLMESİ
Bu program “Çağdaş (Çağcıl ) Öğretim Programı” olup modern program geliştirme yöntemiyle hazırlanmıştır. Program amaçlar, davranışlar, içerik konular, öğrenme-öğretme durumları işleniş, (örnek) sınama ölçme durumları ve örnek değerlendirme ögelerinden oluşan çağdaş bir yapı sergilemektedir.
Açıklamalar bölümünde programın içeriği ve amaçlarının ne şekilde hazırlandığı , dersin işlenmesinde nelere dikkat edilmesi gerektiği, öğrencilerin öğrenme hızları farklılık göstereceğinden , öğrencinin programı erken bitirmesi ya da geride kalması halinde çözümler, hangi çalgı metotlarının kullanılacağı, etütlerin ne şekilde çalışılacağı ve ders kitaplarının forma sayıları ( A4, B3) hakkında bilgiler verilmiştir.
Programın genel amaçları bireyin kendisinden başlayarak sosyal yapı içerisindeki bilincini geliştirebilmesine kadar 14 madde halinde sıralanmıştır.
Programda her sınıfa ilişkin özel amaçlar verilmiştir. Özel amaçlar aynı zamanda ünitelerin bir nevi açılımı olup öğrenciye ve öğretmene dersin işlenişi hakkında ipuçları vermektedir.
Bu bakımdan programda yer alan her sınıfa ait özel amaçlar en az ünitelerin dağılımı kadar önemlidir.
Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi viyolonsel programı 1. sınıfında ; 8 ünite, 47 amaç ve 150 davranış, 2.sınıfında ; 6 ünite 32 amaç, 101 davranış, 3.sınıfında ; 5 ünite, 21 amaç, 74 davranış verilirken bunların birbirlerine olan oranları da belirtilmiştir.
Bütün özellikleri ile Genel- Aşamalı sınıflama , eğitimin bütününe yönelik olup, bu bütünün ana bileşenlerinden biri olan müzik eğitimine ilişkin hedeflerin (amaçların ) ve hedef davranışların sınıflanmasında ve belirlenmesinde de oldukça sağlam ve tutarlı bir model oluşturur. Geniş ölçüde benimsenir, yaygın kabul görür, etkin bir biçimde kullanılır, çokyönlü yarar sağlar. Genel – Aşamalı sınıflandırma dört alnı kapsayan biçimiyle aşağıda sunulmuştur. ( Uçan, s,7 )
1- Bilişsel Alan ( Bilgesel Alan )
2- Devinişsel Alan (Devingesel Alan )
3- Duyuşsal alan (Duygusal Alan )
4- Sezişsel Alan
Bütün program incelendiğinde çağdaş ve ideal programın gereği olan bilişsel, devinişsel, duyuşsal ve sezişsel hedeflerin ve hedef davranışların eşit olması gerekliliğinden yola çıkarak duyuşsal hedeflerin ve hedef davranışların programda yeterince yer almadığı görüşüne varılmıştır. Buna göre sınıflarına göre bilişsel ve devinişsel alanlardaki özel amaçlar aşağıda sunulmuştur.
1.Sınıf : 17 bilişsel 20 devinişsel
2.Sınıf : 13 bilişsel 19 devinişsel
3.Sınıf : 11 bilişsel 10 devinişsel
Dersin işlenişinde okulun adı, dersin adı, sınıfı, ünitenin adı, konu adı, süresi öğretim yöntem ve teknikleri, kaynakları ,araç ve gereçleri ve amaç alanı verilmiştir. Genel olarak bilişsel ve devinişsel amaçlar ve hedef davranışlar sunulmuştur.
Öğrencinin 1,2,3 . sınıf seviyeleri , iyi bir çalıcı düzeyine getirilmesindeki öğretme ve öğrenme yani eğitim durumlarına yeterince yer verilmiştir. Konular birbirini tamamlayıcı ve orantılı bir şekilde sıralanmıştır.
Örnek ölçme durumlarında modern bir yaklaşımla sınav hakkında bir açıklama ve yönerge oluşturulmuştur.
Sınav da öğrencinin adı ve soyadı ,ünite , konu , amaç alanı ve amaçlar başlıklarına yer verilmiştir. Amaç alanında geçen hedef davranışlarına göre 5 kademeli ( 1- Çok Zayıf 2- Zayıf 3- Orta 4- İyi 5_ Pekiyi ) bir dereceleme ölçeği hazırlanmıştır.
Değerlendirmenin ölçme sonuçlarına göre öğretmen tarafından tayin edileceği belirtilmiştir.
SONUÇ
Değerlendirmesi yapılan Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi Müzik Bölümü Çalgı ( Viyolonsel ) Taslak Öğretim Programı , genel amaçlardan da anlaşıldığı gibi bilişsel ve devinişsel hedef ve hedef davranışlardan meydana gelmektedir. Programda duyuşsal ve sezişsel alan bulunmamaktadır.
Bu programa gelen öğrenciler 8 yıllık ilköğretim kurumlarından seçilerek gelmektedir. 8 yıllık ilköğretim programının henüz yürürlüğe konulmuş olması ve uygulamasını tamamlayamadığı için “İlköğretim Müzik Programı ile Anadolu Güzel Sanatlar Viyolonsel Ders Programı”nı karşılaştırmak mümkün olmamaktadır. Bu nedenle programın değerlendirilmesi sadece kendi içerisinde yapılmış ve hedeflerin ne derece gerçekleştiği de tespit edilememiştir. Ancak bunun için uzun bir süreye ihtiyaç olduğu da bir gerçektir.
Programda yer alan üniteler ve konular bireyin ihtiyacına cevap verecek nitelikte ve bireyi bir üst kademeye yani yüksek öğretim kurumlarına hazırlayıcı niteliktedir.
KAYNAKÇA :
ERDEN M., Eğitimde Program Geliştirme 5.Baskı Anı yay. Ank. 1998
KÜÇÜKAHMET L., Öğretimde Planlama ve Değerlendirme, Alkım Yay.,İst, 1999
SÖNMEZ V., Program Geliştirmede Öğretmen El Kitabı, Anı Yay, Ank, 1994
UÇAN A., Gazi Ünv., Eğitim Bilimleri Enstitütüsü, Doktora Programı Ders Notları, 1999
UÇAN A., Gazi Yüksek Öğretmen Okulu Müzik Bölümü Müzik Alanı Birinci Yıl
Programının Değerlendirilmesi, Çağrı Matbaası ,Ank. 1996,
Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü, Lise Ders Programları Cilt III., Ank,1998
21.YY ‘ın Eşiğinde Türk Eğitim Sistemi Ulusal Sempozyumu, Tekışık Yayınları, Ank.,1999